Stuk op Scienceguide.nl

Dit stuk van mijn hand verscheen eerder op Scienceguide.nl, maar is daar offline wegens de bouw van een nieuwe website. Voor een commentaar op de ontwikkelingen na publicatie van dit artikel, zie hier.

Vox gesmoord

De website van het Nijmeegse universiteitsblad Vox is achter slot en grendel gezet; voortaan hebben uitsluitend ingelogde gebruikers van het universitaire intranet nog toegang tot de internetpagina’s van het magazine. Wie niet nabij de Nijmeegse campus woont en student noch medewerker van de Radboud Universiteit is mag van het College van Bestuur kennelijk niet weten wat over de onderwijsinstelling wordt geschreven. Een domme, door angst ingegeven maatregel, vindt Jaap Stronks.

Wat is de status van een universiteitsblad? Is het (houdt u zich vast): een journalistiek medium, waarvan de onafhankelijkheid wordt gewaarborgd door een redactiestatuut en/of -raad, dat gebruikmakend van journalistieke principes op objectief-kritische wijze kond doet van universitair nieuws, de spil is in het universitaire publieke debat, een instituut is waarin hoogstaande academische waarden zoals autonomie, de hoogachting van gefundeerde kritiek en de vrije vergaring en uitwisseling van kennis zich in hun meest zuivere gedaante doen gelden? Of is het – ik zal optie twee korter formuleren – een personeelsblaadje dat vooral het corporate image van de B.V. Universiteit moet hoog houden?

Toegegeven, die eerste opsomming doet ietwat pompeus aan (en is te lang voor een goede definitie), maar hij lijkt me desondanks een heel aardige beschrijving van de rol die een universiteitsblad idealiter speelt in een universitaire gemeenschap. Die gemeenschap is een maatschappij in het klein (met een ridicuul hoog opgeleide beroepsbevolking weliswaar, en verder een naar Westerse maatstaven nogal beperkt democratisch bestel en een ongezond hoge mediaconcentratie) met een bevolking die onder meer geïnformeerd en bestuurd moet worden. Het universiteitsblad biedt in de academische democratie na (of nee, net vóór) de medezeggenschap het zwaarste tegenwicht aan de gevestigde orde. Dit doet zij door onafhankelijke, objectieve berichtgeving en het voortdurende entameren van publieke discussies over parkeerbeleid, decaan-benoemingen, werkdruk, et cetera. Goed, de afdeling Communicatie publiceert eveneens nieuws en brengt betrokkenen net zo goed op de hoogte van aanstaande reorganisaties of wegomleggingen op de campus, maar zulke diensten schieten fundamenteel tekort. De reden is eenvoudig: Communicatie-afdelingen dienen vooraleerst het universitaire instituut, universiteitsbladen dienen op de eerste plaats de universitaire gemeenschap. En helaas, hun beider belangen zijn nu eenmaal niet honderd procent congruent.

Welnu, het College van Bestuur van de Radboud Universiteit Nijmegen (RU) houdt er kennelijk een visie op na waarin het universiteitsblad Vox die tweede rol krijgt toebedeeld; de rol van personeelsblad dat zich vooral niet al te kritisch moet uitlaten over de universiteit. Het universiteitsbestuur heeft deze week de ingebruikname van een intranet aangegrepen om de website van Vox naar het afgeschermde netwerk te verhuizen. Enkel studenten en medewerkers die inloggen in het zogeheten Radboudnet hebben voortaan nog toegang tot de Vox-site.

Vox-hoofdredacteur Patricia Veldhuis verklaarde desgevraagd dat College-voorzitter Roelof de Wijkerslooth de beslissing om Vox naar het intranet te verhuizen had gemotiveerd door te stellen dat Vox een intern medium is, en dat daar een interne website bijhoort. Een goede woordkeuze: er gaat een natuurlijke overredingskracht uit van de ogenschijnlijke logica van die formulering – terwijl geen enkel argument wordt aangevoerd waarom het een enorm goed idee zou zijn om oud-studenten, voormalige werknemers, journalisten, algemeen geïnteresseerden en potentiële aankomende studenten de mogelijkheid te ontnemen de berichtgeving over de universiteit te kunnen volgen, en tegelijk het functioneren van het medium voor de bedoelde gebruikers ernstig te belemmeren. ‘Er valt er voor mij een volledig informatiekanaal weg,’ klaagt de voormalige RU-student ‘Stonehead’ bijvoorbeeld op de weblog frietwagdbankje.com, waar hij al jaren schrijft over onder andere de Nijmeegse universiteit en het hogeronderwijsbeleid. ‘Vox deed net zo goed en zeer veelvuldig verslag van allerlei positieve ontwikkelingen op de universiteit, en was voor buitenstaanders de enige die bijvoorbeeld het belachelijke parkeerbeleid rondom de campus enigszins heeft uitgelegd. Degene die dit verzonnen heeft hoeft zich echt niet academisch geschoold noemen: ik vind het ont-zet-tend dom.’

Of er enkel domheid in het spel is, is de vraag. RU-voorlichter Willem Hooglugt doet een minder geslaagde poging om zijn argumenten van een air van vanzelfsprekendheid te voorzien. ‘Het nieuws dat naar buiten wordt gebracht is natuurlijk ook te lezen op de RU-nieuwssite’, meldde hij aan het Algemeen Nijmeegs Studentenblad (dat onder de Stichting Nijmeegs Universiteitsfonds valt en om die reden nog altijd een vrij toegankelijke website heeft); de verhuizing van Vox naar een plekje achter de schermde noemde hij ‘de beste oplossing’. Welk probleem de maatregel beoogt op te lossen liet de zegsman in het midden. Voor wie echter benieuwd is naar de genoemde ‘RU-nieuwssite’: Hooglugt doelde op de mededelingen op de voorpagina van de universitaire website, die door de Communicatie-afdeling geregeld wordt gevuld met huishoudelijke mededelingen en goednieuwsverhalen over prijzen die Nijmeegse academici in de wacht hebben gesleept.

De maatregel vult in Nijmegen menigeen met verbazing, al komt hij niet helemaal uit de lucht vallen. Het is geen geheim dat de buffer die de redactieraad zou moeten zijn tussen Vox-redactie en bestuurscollege niet zo dik is als hij bedoeld is. De Wijkerslooth & co waren allerminst blij met de uitgebreide berichtgeving van Vox over de naamsverandering van Katholieke Universiteit Nijmegen naar Radboud Universiteit, die zonder enige ruggenspraak met bijvoorbeeld medezeggenschappelijke gremia is genomen; criticasters die wezen op een vermeend democratisch deficit konden in Vox hun stem laten horen. Enkel de aanwezigheid van opini�rende stukken is het College al een doorn in het oog. Ook de verhalen over de feitelijk al jaren in permanente staat van crisis verkerende managementfaculteit vielen niet in goede aarde, maar zelfs een onderzoek naar eenzaamheid onder studenten van afgelopen Kerst, uitgevoerd door een wetenschappelijk onderzoeksbureau van de universiteit zelf nota bene, was tegen het zere been van het College van Bestuur, dat zelfs nog zijn best deed om methodologische bezwaren aan te voeren tegen het onderzoek om publicatie van resultaten die in hun ogen schadelijk zouden zijn voor het imago van de universiteit af te wenden.

Het communicatiebeleid van de Radboud Universiteit wordt gekenmerkt door protectionisme, een gebrekkig zelfvertrouwen en amateurisme (tussen twee haakjes, als iemand nog een videoband heeft van de B&W-aflevering waarin rector-magnificus Kees Blom het eredoctoraat van koningin Beatrix verdedigde door haar Kerstredes academische kwaliteiten toe te dichten, dan wil ik graag een kopietje, kan dat?), en vindt een voorlopig beschamend dieptepunt in de verwijdering van de Vox-website uit het openbare internet. Het meest trieste is echter dat er alleen maar verliezers zijn. Vox is door deze vorm van censuur afgesneden van het publieke debat op het wereldwijde web – dat van toenemend belang is � doordat het voortaan onvindbaar is voor zoekmachines als Google, lokale weblogs zoals Frietwagdbankje en dat van het Algemeen Nijmeegs Studentenblad niet naar artikelen zullen linken (maar ze hooguit zullen kopi�ren) en veel journalisten Vox niet meer zullen lezen. Maar het imago van de Radboud Universiteit is er ook niet mee geholpen. De universiteit maakt zich met deze maatregel immers volstrekt belachelijk in de academische wereld – en daar helpen geen honderd goednieuwsverhalen tegen.

Jaap Stronks studeert aan de Radboud Universiteit en schrijft onder andere voor het Algemeen Nijmeegs Studentenblad en Vox.

Genoemde sites: www.ru.nl/vox, www.ru.nl/actueel/nieuws, www.ans-online.nl, www.frietwagdbankje.com