22 jul
Prima videoreportage door Lex Boon, zomerreporter voor De Nieuwe Reporter, over het eiland Sark. Een kleinschalige gemeenschap waar geen pers nodig is om de traditionele democratische functie van de journalistiek uit te oefenen. ‘Vergeet de democratie’, concludeert Boon met tegenzin. Ik trek een andere conclusie.
Zomerreporter: Sark from Lex Boon on Vimeo.
Mijn reactie in de comments:
een dergelijke gemeenschap is omwille van zijn kleinschaligheid minder afhankelijk van media. Ook minder afhankelijk van een overheid, vandaar de afwezige inkomstenbelasting. Beide zijn het vertegenwoordigende organen die een grootschalige gemeenschap bij elkaar kunnen houden – de vergelijking tussen dit eiland en grotere landen gaat niet op.
Oh, een ander punt: het laat wel mooi zien dat sociale netwerken van mensen die elkaar ontmoeten en informatie uitwisselen in traditionele, kleinschalige gemeenschappen de democratische functie uitoefenen die in grootschalige samenlevingen mede door de journalistiek worden uitgeoefend. En laten dát nou net de communicatietypen zijn die door internet flink kunnen worden opgeschaald.
De democratisch noodzakelijke functie van de journalistiek moet dus niet worden behouden door voor verdere centralisering te pleiten (zoals de commissie-Brinkman deed, door te pleiten voor één grote regionale nieuwssite door bv samenwerking tussen kranten en regionale omroepen). In de toekomst wordt die functie uitgevoerd door netwerken van mensen en organisaties, met belangrijke rollen voor het maatschappelijk middenveld, politieke partijen zelf, belangengroepen en individuele onafhankelijke bloggers.
Mijn stelling over de commissie-Brinkman is overigens wat kort door de bocht: in de aanbevelingen wordt immers gesproken van samenwerking tussen diverse partijen, waaronder gemeenten en provincies. Toch is die ene ‘centrale nieuwssite’ die wordt genoemd niet het juiste doel dat we voor ogen moeten hebben. De functie die de regionale en lokale pers nu heeft als waakhond van de democratie (die overigens zelden bijt, niet altijd blaft en last heeft van een steeds gebrekkiger reukvermogen) wordt volgens mij in de toekomst uitgeoefend door ‘het netwerk’. Nieuwssites, weblogs, Twitteraars maar zeker ook sites en blogs van allerlei soorten organisaties (bewonersplatforms, woningcorporaties, bedrijven, overheden) zullen gezamenlijk zorgen voor nieuws, achtergronden en debat.
En de burger die niet urenlang tig websites wil bijhouden? Die surft niet langer naar die ene centrale nieuwssite, maar gebruikt een aggregatiedienst. Zie Everyblock.com, de gemeenschaps-aggregatiedienst van Andrew Holovaty die overigens open source is gegaan. Er ligt een gapend gat in de markt voor een Nederlandse aggregatiedienst die de lokale nieuws- en blogosfeer trackt (zie ook mijn stuk over de noodzakelijkheid van aggregatiediensten op Bright).
De gesprekken in fysieke sociale netwerken op het eiland Sark laten – met enige fantasie – zien hoe het in de toekomst kan werken. Een gecentraliseerd journalistiek instituut is niet nodig wanneer het netwerk zichzelf weet te informeren. Wat Sark kan op kleine schaal, kunnen we dankzij het web straks op grotere schaal. Zolang journalistieke media er nog zijn moeten we er blij mee zijn, maar het is belangrijk in te zien dat de functies die zij uitoefenen in de toekomst op een geheel andere wijze kunnen worden ingevuld. Wat een filmpje over een eenvoudige gemeenschap als Sark al niet doet inzien. Alleen de titel van de video klopt dan niet helemaal; in plaats van ‘Vergeet die democratie’ zou dat moeten zijn: ‘Vergeet de pers!’
: 
Geef een reactie
9 reacties op "Vergeet die democratie? Nee, vergeet de pers!"
“De functie die de regionale en lokale pers nu heeft als waakhond van de democratie (die overigens zelden bijt, niet altijd blaft en last heeft van een steeds gebrekkiger reukvermogen) wordt volgens mij in de toekomst uitgeoefend door ‘het netwerk’. Nieuwssites, weblogs, Twitteraars maar zeker ook sites en blogs van allerlei soorten organisaties (bewonersplatforms, woningcorporaties, bedrijven, overheden) zullen gezamenlijk zorgen voor nieuws, achtergronden en debat.”
Als ik dergelijke voorspellingen lees, strijden gevoelens van ongeduld en scepsis bij mij om voorrang. Ongeduld, omdat ik in 1993 toen ik zelf voor het eerst online ging ook het idee had dat internet een flinke impuls zou geven aan de democratie (en de controle van de burgers daarop). En scepsis omdat ik nu het idee heb dat die gedachte van destijds voor een groot deel jeugdige naïviteit was. Internet speelt heus wel een rol in de politiek (en op tal van andere vlakken), maar de hoop dat internet het antwoord op elk probleem is, is vooralsnog onvoldoende waargemaakt.
Als ik snel wil lezen wat er in mijn woonplaats gebeurt, ben ik nog steeds aangewezen op dezelfde bronnen als jaren geleden: Amsterdam en AT5. Jaap, je hebt ongetwijfeld gelijk als je schrijft dat er van alles valt af te dingen op de kwaliteit van lokale media, maar ik heb nog geen ‘netwerk’ ontdekt dat me net zo snel en goed kan informeren als de krant en het lokale tv-station.
De kernwoorden in het bovenstaande citaat zijn volgens mij ‘in de toekomst’ en ‘zullen’. Die woorden roepen een vraag op: waarom zijn we nog niet zover? Voor het verzorgen van nieuws, achtergronden en debat heb je helemaal niet zoveel mensen nodig. Een ruime meerderheid van de Nederlanders heeft al jaren toegang tot internet. En toch zijn al die mensen blijkbaar nog steeds niet in staat om een ‘netwerk’ te vormen dat functioneert als ‘waakhond van de democratie’. Jaap, hoe komt dat? En hoelang moeten we nog wachten tot dat ‘netwerk’ er wel is?
Damn, weer eens te snel getikt. Waar ‘Amsterdam’ staat in de een na laatste alinea, bedoelde ik natuurlijk ‘Het Parool’ en voor en na de passage ‘toen ik zelf voor het eerst online ging’ had ik graag gedachtestreepjes willen plaatsen. Stop de tijd!
Goede vragen. Misschien was je er te vroeg bij ;-)
Het punt is: zo snel gaat het gelukkig nou ook weer niet. Met Paul Molenaar heb ik hier trouwens ook over gehad in Mediaminds. Ik nam Nijmegen als voorbeeld, waar ik een paar jaar lang in de studentenjournalistiek meedraaide en een eigen studentenblog oprichtte, en bovendien bij debatpodium LUX heb gewerkt. Voor mij is het zonneklaar dat actualiteiten en het publieke debat worden verzorgd door ANS, Vox, Nijmegencentraal, LUX-debat en nog een heel aantal andere blogs. Daarnaast beginnen dergelijke media alsook organisaties als gemeenten, woningcorporaties e.d. nu pas moderne media te gebruiken – en zullen ze hun plek in de publieke sfeer ook deels pas echt innemen wanneer de traditionele journalistiek zal afkalven.
Wat mij betreft is dat niet slechts ‘in de toekomst’, maar gaat het erom dat er nu wordt gewerkt aan een lokale genetwerkte infrastructuur. Zelf ben ik bij een vrij fors vernieuwingsproject van Wegener betrokken; uitgangspunten zijn dat je moet aansluiten op ‘het netwerk’ (linken + waarde toevoegen), moet zoeken naar zinvolle manieren om de burger bij journalistiek te betrekken, content van elders moet aggregeren, et cetera. Vanuit de andere kant ben ik voor o.a. een aantal gemeenten en een politieke partij bezig om een strategie uit te zetten en redacties te trainen. Er is een boel werk te verzetten om organisaties te laten inzien dat het zo gaat werken, en alleen een blogpost werkt niet. Daarom heb ik het afgelopen halfjaar ook niet van zulke blogposts getypt maar ben ik aan de slag gegaan :-)
Het monopolie op de waakhondfunctie van de democratie zijn de kranten al een tijd geleden kwijt geraakt. De krant is links en recht ook allang in gehaald betreffende het brengen van het meest actuele nieuws, toch moeten ze dat toch ook blijven nastreven. Overigens kijk ik vanuit functie van zomerreporter die met tips moet komen voor de toekomst van de Nederlandse krant uiteraard met een ietwat positieve blik naar die toekomst.
Ik heb er aan gedacht om de kleine gemeenschap op Sark die geen journalistiek nodig heeft – gelijk te trekken aan de nieuwe kleinschalige gemeenschappen op Internet. Op het einde van mijn item doel ik daar wel een beetje op, maar ik twijfel.
Niet in de laatste plaats omdat er op Sark ook wel wat dingen aan de hand zijn, waar je als buitenstaander vreemd van opkijkt. Hoewel de lokale kranten vinden dat ze er niet over hoeven te schrijven en iedereen zegt dat ze elkaar wel scherp houden, blijft het vreemd dat er zo’n 60.000 bedrijven staan geregistreerd. Vermoedelijk oneven verdeeld over de 600 verschillende bewoners op het eiland. Op Sark wordt er bijna niet over gepraat. ‘Dat is nu eenmaal zo.’ Ik had er dit keer te weinig tijd voor om te onderzoeken, maar ik zou daar graag nog een keer een uitgebreidere reportage over maken.
Wat je op het eiland merkt, is dat de verschillende soorten bewoners – zelfs de twee die zich journalist noemen – heel erg in hun eigen wereldje met hun eigen belangen zitten. Het blijkt mooi uit de totaae verschillende posities die de twee hoofdpersonen in mijn filmpje innemen. Juist omdat het zo’n kleine, gesloten gemeenschap is, is er niemand die er boven staat. Wat dat betreft ligt in dit geval eerder de vergelijking met de kleine gemeenschappen op internet die er heilig van overtuigt zijn dat de daders achter 9/11 eigenlijk veganistische kaboutertjes zijn ofzo. Niet echt de mensen aan wie ik de waakhond functie wil overlaten.
Als het eiland dus al niet baat zou hebben bij een goede, onafhandelijke pers gaat de vergelijking met grotere landen – zoals je zegt – sowieso niet op. Wat dat betreft wil ik de pers liever nog niet opdoeken, hoewel mijn gevoel zegt dat de pers wel steeds meer zal worden gevormd door die nieuwe netwerken op internet. Zover is het echter nog niet.
Hmm…lees nu pas de reacties van Maarten en Jaap. Maar komt dus op hetzelfde neer. De netwerken die het ooit over gaan nemen, zijn er nu nog niet.
Ik ben het eens. Ik wil de pers ook niet opdoeken. Maar meestal wordt voorbijgegaan aan de kracht van netwerken en de rol van maatschappelijke organisaties als het gaat om de toekomst van de journalistiek. Juist nu we nog een goeie pers hebben, is het zaak om die infrastructuur te verstevigen. Ik bedoel, we hebben noch voldoende onafhankelijke kritische bloggers, noch voldoende maatschappelijke organisaties die bv bloggen, noch een fatsoenlijke Nederlandse aggregatiesite – ik vind Nujij.nl en news.google.nl althans weinig geslaagd. Die infrastructuur is er dus nog nauwelijks – en professionele nieuwssites linken nog niet eens naar buiten, regionale krantensites in elk geval niet. Ook omdat ze dat technisch/organisatorisch moeilijk voor elkaar kunnen krijgen, overigens.
Maar sommige sectoren zijn al een stuk verder – met de technologiesector uiteraard met stip bovenaan. Ik ga al die tech-sites niet af, ik ga naar Digg.com/technology en vooral Techmeme.com. Daar is nieuws al een conversatie van naar elkaar linkende bedrijfssites, nieuwsmedia en weblogs, inzichtelijk gemaakt door sociale systemen en algoritmes. Dat werkt pas net, de rest van de wereld moet nog ;-)
[...] blij was ik echter met de inhoudelijk discussie die Jaap Stronks naar aanleiding van mijn op zijn weblog [...]
Intressante discussie, al denk ik dat het in de praktijk allemaal wel mee zal vallen.
Deze comment verschijnt eveneens als twitterbericht (testje)
Je moet ingelogd zijn om te mogen reageren.