Rotterdam vernieuwt lokale democratie met crowdsourcing. Is het wat?

Prima initiatief van de gemeente Rotterdam: inwoners worden uitgenodigd om mee te denken over de inrichting van de lokale democratie. De deelgemeenten verdwijnen immers in 2014, en daarvoor moet een alternatief model worden gevonden dat bewoners op alternatieve wijze laat meedenken en -beslissen over lokaal bestuur en beleid.

En ook bij de keuze voor dat model worden Rotterdammers uitgenodigd mee te denken – of nou ja: ze mogen een keuze maken tussen twee modellen, waarvan de details in twee respectievelijke video’s op een speciale website uit de doeken worden gedaan.

Gebiedsplan

Dat schilderen is een metafoor voor het brede palet aan mogelijkheden – ben benieuwd hoeveel betrokken hobbyschilders dit iets te letterlijk nemen…

In een notendop:

  • Model Gebiedsbestuurhet model ‘Gebiedsbestuur‘ (PDF) is een uitkleding van het huidige systeem van deelgemeenten die plots ‘stadskwartieren’ worden genoemd. Vijf tot negen gekozen ‘gebiedsbestuurders’ maken plannen, adviseren de gemeenteraad en hebben enige zeggenschap over de besteding van op stadsniveau aangereikt budget. Eén ambtenaar is in dienst om de uitvoering van plannen te coördineren.
  • Model Wijkparticipatiehet model ‘Wijkparticipatie (PDF)’ gaat uit van veel kleinere gebieden (55 ‘stadswijken’) waar inwoners geen bestuurders kiezen, maar wel een wijkvertegenwoordiger ‘aandragen’ die in de wijk meningen peilt en de belangen van bewoners behartigt in een Adviesraad voor de Wijken die de gemeenteraad weer adviseert. Ook legt dit model meer nadruk op andersoortige participatie zoals vrijwilligerswerk.

Nou, ik heb gestemd voor het tweede model. Het probleem met deelgemeenten was niet alleen dat ze topzwaar waren en het openbaar bestuur verlamden – het probleem was ook dat deze nadelen niet gecompenseerd werden door democratische legitimatie. De argumentatie die ik online mocht toevoegen aan mijn keuze voor het kleinschaliger model was daarom:

De organisatie van bestuur en volksvertegenwoordiging is idealiter een afspiegeling van de betrokkenheid, interesse en belangen van bewoners. Die liggen op enerzijds stadsniveau en anderzijds buurtniveau (de directe leefomgeving). Zowel de huidige deelgemeenten als de gebieden uit het model ‘wijkparticipatie’ voldoen niet aan deze voorwaarde.

Daarnaast is het van belang om de scheiding tussen formele inspraak (inspraakprocedures, stemmen) en informele betrokkenheid (vrijwilligerswerk e.d.) op te heffen en de diversiteit van participatiemogelijkheden te vergroten. Ook om deze reden is het wijkparticipatiemodel te prefereren.

Maar ik heb nog een paar andere opmerking, en die wilde ik nog kwijt. Hij luidt:

Organiseer gradaties van betrokkenheid

Cocreatie, crowdsourcing en deelname aan debatten zijn hoogdrempelige, intensieve participatievormen. De enige aangeboden participatievorm die laagdrempeliger is die van het (al dan niet digitaal) stemmen.

Welnu: de belangrijkste modernisering van betrokkenheid die instituties (politiek, ngo’s, overheden) moeten maken betreft niet zozeer de digitalisering van de participatievormen, als wel de laagddrempeligheid en schaalbaarheid ervan – en de relevantie van de betrokkenheidsvorm voor de gebruiker.

Ik zou ten minste de volgende twee betrokkenheidsniveau’s organiseren:

  1. Het belangrijkste betrokkenheidsniveau dat vaak niet wordt georganiseerd is dat van de ‘geïnteresseerde volger’. Iemand die voldoende interesse in en belang heeft bij een organisatie om op de hoogte gehouden wil worden. Laagdrempelig voorbeeld: Twitter. Iets hoogdrempeliger, maar superbelangrijk: e-mail. Waarom kan ik niet eens per maand per e-mail door gemeente (en politie, bijvoorbeeld) geïnformeerd worden over belangrijke dingen in Rotterdam algemeen en mijn stukje Delfshaven in het bijzonder?
  2. Het volgende betrokkenheidsniveau is dat van de betrokken sympathisant. Wil wel eens een conversatie aangaan, een berichtje delen of bevraagd worden. Te organiseren met: een Facebook-page en opnieuw e-mail. (Gebruik deze bijna onvindbare Facebook-pagina niet voor bij elkaar geraapte nieuwtjes maar voor interactie met betrokken Rotterdammers)

Desalniettemin: complimenten voor het initiatief – en ook de uitvoering is prima(behalve dan de PDF-documenten). Nou wachten welk model wint…